Papas arrugadas to gotowane małe ziemniaki z solą, podawane z ostrym sosem mojo. Ten tekst pokazuje, jak je przygotować w domu, jakie sosy do nich pasują i które potrawy warto spróbować na wyspach. Znajdziesz tu też informacje o gofio i winach, a na końcu wskazówki, od czego zacząć planowanie.

Czym są papas arrugadas?
Papas arrugadas to gotowane ziemniaki, które na Wyspach Kanaryjskich je się prawie zawsze z ostrym sosem. Nazwa znaczy dosłownie "pomarszczone ziemniaki". Podaje się je jako dodatek do mięsa albo ryby, ale zjada się je także samodzielnie, jako tapas. Je się je bez sztućców, maczając w sosach z wspólnych półmisków. Ziemniaki nie są obierane, bo ich skórka jest cienka. Danie uchodzi za charakterystyczne dla kuchni kanaryjskiej. Więcej o samych wyspach, ich przyrodzie i miejscach do zobaczenia znajdziesz w tekście o atrakcjach wysp kanaryjskich.
Przepis krok po kroku
Do papas arrugadas używa się najczęściej lokalnych odmian zwanych papas antiguas, czyli dawnych ziemniaków. Należą do nich papa bonita i papa negra. Pochodzą z Andów, a na archipelagu mają chronione oznaczenie pochodzenia. Ziemniaki myje się, nie obierając, i gotuje w słonej wodzie. Dawniej używano wody morskiej, dziś częściej zwykłej wody z dużą ilością soli. Według opowieści o pochodzeniu dania wodę morską wybierano dlatego, że na wyspach brakowało słodkiej wody pitnej. Po ugotowaniu wodę się odlewa. Ziemniaki zostawia się jeszcze chwilę w garnku na kuchence, aż przeschną. Skórka marszczy się, a na niej osadza cienka warstwa soli. Tak przygotowane ziemniaki są gotowe do podania.
Sosy mojo: czerwony i zielony
Mojo to sos, który podaje się do wielu dań, a najczęściej do papas arrugadas. Składa się głównie z oleju, czosnku, octu, soli, papryki, tymianku, kminku i kolendry. Dwa główne rodzaje różni przede wszystkim kolor i to, do czego się je podaje.
| Rodzaj | Najczęściej podawany z | Główny smak |
|---|---|---|
| Mojo rojo | mięsem | ostry, papryczkowy |
| Mojo verde | rybą | ziołowy, świeży |
Oba sosy można podać do ziemniaków. Ostry czerwony wariant nazywa się mojo picón. Ten przepis stał się bazą dla mojo w Ameryce Łacińskiej, zwłaszcza na Kubie, w Dominikanie, Portoryko i Wenezueli, dzięki kanaryjskiej emigracji.
Jakie potrawy warto spróbować?
Jedzenie na wyspach kanaryjskich to wiele dań zupełnie innych niż ziemniaki. Te warto wybrać na początek:
- Potaje, gęsta zupa warzywna z ziemniakami, w wersji z berro, czyli rzeżuchą wodną.
- Caldo de pescado, zupa rybna z mero, samą i cherne.
- Rancho canario, zupa z ciecierzycą, smalcem, grubym makaronem, ziemniakami i mięsem.
- Sancocho canario, ryba gotowana z ziemniakami, batatami, gofio i mojo.
- Pescado seco, suszona ryba, w tym tollos i jarea.
- Puchero canario, mięsna zupa podobna do hiszpańskiego cocido.
- Conejo en salmorejo, królik duszony w sosie z kolendrą.
- Costillas con piña, żeberka z kukurydzą.
- Bienmesabe, pasta z migdałów, miodu i cukru, często z lodami.
- Frangollo, mieszanka mąki kukurydzianej, cukru, migdałów i rodzynek.
Czym jest gofio i jak je jeść?
Gofio to kanaryjska mąka z prażonego ziarna, najczęściej pszenicy lub kukurydzy. Przez wieki była podstawowym pokarmem mieszkańców wysp. Dodaje się ją do wielu potraw. Najczęściej miesza się ją z ciepłym mlekiem na śniadanie. Można ją też użyć do zagęszczania zupy albo zrobić z niej ciasto zwane pella. Z bulionem z gulaszu i cebulą powstaje gofio escaldado, czyli escaldón. Gofio z Gran Canaria i Fuerteventury ma chronione oznaczenie pochodzenia z 2014 roku. Mąka z prażonego ziarna jest też znana w Ameryce Łacińskiej, na przykład w Argentynie, Urugwaju i Chile, gdzie nazywa się ją harina tostada.
Wina i trunki z wysp
Wino z odmiany malvasia było kanaryjskim towarem eksportowym już w XVII wieku. Dziś wyspy mają dziesięć chronionych oznaczeń geograficznych. Wśród nich są Abona, Valle de Güímar, Valle de La Orotava, El Hierro, Lanzarote, La Palma, La Gomera i Gran Canaria. Na La Palmie robi się wyjątkowe vino de tea, leżakowane w beczkach z drewna sosny kanaryjskiej. Na La Gomerze wino dobrze pasuje do lokalnego sera, pieczonej wieprzowiny albo koziny. Do kawy często podaje się barraquito z likierem Licor 43, którego sam likier nie jest produkowany na wyspach.
Gdzie jeść kuchnię kanaryjską?
Na wyspach kuchnię kanaryjską podają lokalne jadłodajnie, bary i restauracje. Na Gran Canarii warto szukać jej poza południem, które jest głównym ośrodkiem turystycznym. Północ wyspy jest rolnicza, żyzna i zielona, więc tam łatwiej o owoce i warzywa z lokalnych upraw. Dobrym miejscem na spokojny posiłek jest też Teror, wioska górska i miejsce pielgrzymek. Na Teneryfie wiele restauracji podaje dania w garnku, na przykład sancocho. Więcej o tej wyspie i jej miejscach znajdziesz w tekście o atrakcjach Teneryfy.
Od czego zacząć planowanie?
Najpierw wybierz wyspę, bo potrawy i sposoby podania różnią się między nimi. Na Gran Canarii i Teneryfie łatwo znaleźć wiele odmian kuchni, a na mniejszych wyspach kuchnia jest bardziej domowa. Warto sprawdzić, jakie restauracje działają w wybranej miejscowości. Godziny otwarcia zmieniają się, więc przed wyjściem zajrzyj na oficjalną stronę miejscowego biura turystycznego. Jeśli nie wiesz, którą wyspę wybrać, pomoże tekst która wyspa kanaryjska jest najlepsza. Pogodę na wyspach warto sprawdzać przed wyjazdem, a o zjawisku kalima piszemy osobno.
Krótkie odpowiedzi
Jakie ziemniaki wybrać do papas arrugadas?
Najlepiej lokalne odmiany, takie jak papa bonita lub papa negra. Mają cienką skórkę, dlatego je się je nieobrane. Można też użyć innych małych, młodych ziemniaków.
Czy papas arrugadas można zrobić w domu?
Tak, wystarczy ugotować nieobrane ziemniaki w słonej wodzie, odlać wodę i odsuszyć je w garnku. Skórka pomarszczy się, a na niej osadzi sól. Do tego podaje się mojo.
Czym różni się mojo rojo od mojo verde?
Mojo rojo jest czerwony i ostry, najczęściej podaje się go z mięsem. Mojo verde jest zielony, ziołowy i zwykle podaje się go z rybą. Oba można jeść z ziemniakami.
Co to jest gofio?
Gofio to mąka z prażonego ziarna, najczęściej pszenicy lub kukurydzy. Dodaje się ją do mleka, zup i deserów. Jest typowym składnikiem kuchni kanaryjskiej.
Które wina z Wysp Kanaryjskich warto spróbować?
Warto spróbować win z oznaczeniami Abona, Valle de La Orotava czy La Palma. Na La Palmie szczególnym produktem jest vino de tea, leżakowane w beczkach z drewna sosny kanaryjskiej.
Czy papas arrugadas je się sztućcami?
Zwykle nie. Je się je palcami, maczając w sosach mojo, które stoją na wspólnych półmiskach.