Wulkan na La Palmie to Cumbre Vieja, aktywny grzbiet w południowej części wyspy, który wybuchł 19 września 2021 roku. Erupcja trwała do 13 grudnia 2021 roku i zniszczyła całe miejscowości. Poniżej znajdziesz najważniejsze fakty o erupcji, szkodach, szlakach wokół wulkanu oraz zasadach bezpiecznego zwiedzania.

Kiedy wybuchł wulkan na La Palmie?
Erupcja zaczęła się 19 września 2021 roku w zalesionym rejonie Cabeza de Vaca, w obszarze Las Manchas, w gminie El Paso. Trwała 85 dni i zakończyła się 13 grudnia 2021 roku. Była to pierwsza erupcja wulkaniczna na wyspie od wybuchu Teneguía w 1971 roku. Według danych z tamtego okresu była to najdłuższa i najbardziej dotkliwa erupcja, jaką zanotowano na La Palmie od początku zapisów.
Przed wybuchem przez kilka dni pod Cumbre Vieja narastał roj trzęsień ziemi. Od 11 września zarejestrowano ponad 22 tysiące wstrząsów, a najsilniejsze osiągały magnitudę około 3,5. Władze wydały żółte ostrzeżenie 13 września, obejmujące około 35 tysięcy mieszkańców czterech gmin: Los Llanos de Aridane, Fuencaliente, El Paso i Villa de Mazo. Po wybuchu poziom alarmu podniesiono do najwyższego, czerwonego.
Gdzie leży wulkan i jak jest zbudowany?
Cumbre Vieja to aktywny grzbiet wulkaniczny, który obejmuje południową połowę wyspy. Biegnie mniej więcej z północy na południe na długości około 25 kilometrów. Jego zbocza i grzbiet są pocięte dziesiątkami kraterów i stożków. Najwyższy punkt grzbietu ma 1949 metrów wysokości.
Najwyższy szczyt całej wyspy, Roque de los Muchachos, ma 2426 metrów i leży w północnej części. Stoi tam obserwatorium astronomiczne. W centrum wyspy znajduje się Caldera de Taburiente, krater erozyjny o szerokości 9 kilometrów i głębokości 1500 metrów, w którym leży park narodowy. Wyspa ma powierzchnię 708,32 kilometra kwadratowego. Więcej o miejscach poza wulkanem znajdziesz w atrakcjach La Palmy.
Jak przebiegała erupcja?
Erupcja miała co najmniej pięć głównych kraterów. Lawa spływała w dół zboczy, w stronę osiedli i plantacji bananów. Na czwarty dzień wulkan wszedł w bardziej eksplozywną fazę, z mniejszą emisją gazów. Przez pierwsze dwa miesiące erupcja miała ocenę VEI 2 w skali od 0 do 8.
20 listopada 2021 roku komitet naukowy planu Pevolca podniósł ocenę do VEI 3. Podstawą była ilość wyrzuconego materiału, 10 milionów metrów sześciennych. Zmiana nie oznaczała większego ryzyka ani zmiany mechanizmu erupcji.
Aktywność nasiliła się 24 września, gdy pojawiły się dwa nowe kratery na boku stożka głównego. 28 września lawa dotarła do morza na plaży Los Guirres, zwanej też New Beach, w gminie Tazacorte. Z lawy powstała nowa delta lawowa, zwana fajaną. Na 2 października miała powierzchnię 27,7 hektara.
Jakie szkody i ewakuacje zostawiła erupcja?
Lawa pokryła ponad 1000 hektarów. Według szacunków z grudnia 2021 roku straty wyniosły 843 miliony euro. Do 26 października lawa zniszczyła lub uszkodziła ponad 2100 budynków i ponad 66 kilometrów dróg. Ewakuowano około 7000 osób. Jedna osoba zginęła.
Całkowicie zniszczona została miejscowość Todoque wraz z dzielnicą Los Campitos. W Los Campitos stała szkoła publiczna, która również została zniszczona. Lawa dotarła także do La Laguny, leżącej w gminie Los Llanos de Aridane. Zniszczyła tam boisko piłkarskie i supermarket. Lawa przecięła też główną drogę LP2, a pożar w fabryce cementu wywołał zagrożenie dla pobliskich zakładów przemysłowych.
Czy wulkan na La Palmie nadal jest aktywny?
Erupcja zakończyła się 13 grudnia 2021 roku. Władze lokalne ogłosiły jej koniec 25 grudnia 2021 roku. Cumbre Vieja pozostaje jednak aktywnym grzbietem wulkanicznym. Na wyspie od 1470 roku odnotowano osiem erupcji, a dwie z nich zdarzyły się w XX wieku: w 1949 i 1971 roku. Nie da się przewidzieć, kiedy wulkan na La Palmie znów się obudzi, dlatego zagrożenie ze strony wulkanu pozostaje realne.
Po erupcji 2021 roku pojawiły się spekulacje o gigantycznej fali, która miałaby powstać po osunięciu się zachodniego zbocza wulkanu. Autorzy prac na ten temat nie twierdzili jednak, że zbocze zaraz się osunie. Modelowali najgorszy możliwy scenariusz. Badania nad strukturą wulkanu trwają.
Jakie szlaki prowadzą wzdłuż wulkanu?
Najbardziej znany szlak to Ruta de los Volcanes, część długodystansowego szlaku GR 131. Biegnie wzdłuż całego Cumbre Vieja i prowadzi obok wielu kraterów wulkanicznych. Widoki są rozległe, ale trasa jest wymagająca, zwłaszcza w upale, a kurz z idących przed tobą osób potrafi być uciążliwy.
Szlak GR 130 okrąża całą wyspę, głównie po dawnych ścieżkach dla osłów. Minimalny czas przejścia to siedem dni, a w praktyce warto dodać kilka dni zapasu. W Calderze de Taburiente prowadzone są wycieczki z przewodnikiem. Zimą w korycie rzeki w kalderze deszcz może wywołać gwałtowne powodzie, dlatego wejście wtedy jest niebezpieczne.
Mapy tras są dostępne w punkcie informacji turystycznej w Santa Cruz de La Palma. Szczegóły przebiegu tras, w tym aktualne oznakowanie, sprawdź na oficjalnej stronie turystycznej wyspy La Palma.
Jak bezpiecznie zwiedzać okolice wulkanu?
Podczas erupcji władze zalecały mieszkańcom zamykanie okien i pozostawanie w domach, ze względu na dwutlenek siarki wydobywający się z wulkanu. Gdy lawa wpływa do morza, podgrzana woda może wydzielać kwas siarkowy, solny i fluorowodorowy, dlatego nie zbliżaj się do miejsc, gdzie lawa wchodzi do wody.
Zwracaj uwagę na oznakowanie. Wejście na teren obserwatorium na Roque de los Muchachos jest w nocy ograniczone. Drogi i szlaki w wyższych partiach wyspy mogą być zamykane na kilka dni zimą z powodu śniegu. W razie deszczu nie wchodź do koryt rzek w kalderze.
Zasady wstępu do obszarów wokół wulkanu mogą się zmieniać. Sprawdź je przed wyjazdem na oficjalnej stronie władz wyspy La Palma.
Gdzie zobaczyć ślady erupcji?
Poniżej zestawienie najważniejszych miejsc związanych z erupcją 2021 roku.
| Miejsce | Gmina | Co się tam stało |
|---|---|---|
| Cabeza de Vaca | El Paso | miejsce, w którym zaczęła się erupcja |
| Todoque | Los Llanos de Aridane | całkowicie zniszczone przez lawę |
| Los Campitos | Los Llanos de Aridane | zniszczona szkoła i dzielnica |
| La Laguna | Los Llanos de Aridane | lawa zniszczyła boisko i supermarket |
| Los Guirres (New Beach) | Tazacorte | miejsce, w którym lawa dotarła do morza |
Wiele z tych miejsc leży na terenach odbudowywanych po erupcji. Przy wizycie zachowuj szczególną ostrożność i trzymaj się wyznaczonych dróg oraz miejsc dostępnych dla ruchu. Informacje o lokalnych wycieczkach z przewodnikiem znajdziesz u lokalnych organizatorów, czyli w biurach przewodników działających na La Palmie.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu?
Zacznij od wyboru bazy. Santa Cruz de La Palma to stolica wyspy z zabytkową zabudową, brukowanymi uliczkami i balkonami z kanaryjskiej sosny. Los Llanos de Aridane leży w pobliżu obszarów dotkniętych erupcją i dobrze sprawdza się jako punkt wypadowy na zachód wyspy.
Połączenia lotnicze obsługuje lotnisko La Palma o kodzie SPC. Na miejscu dostępne są taksówki i wypożyczalnie samochodów. Aktualne rozkłady sprawdź na stronie lotniska, czyli na oficjalnej stronie lotniska La Palma.
Jeśli planujesz dłuższy objazd, rozważ wyprawę na sąsiednie wyspy. Z La Palmy możesz rozważyć atrakcje La Gomery. Na wyspie El Hierro w latach od 2011 do 2012 odbyła się erupcja podmorskiego wulkanu. Porównaj czas przejazdu i połączenia, zanim zaplanujesz trasę.
Krótkie odpowiedzi
Czy na La Palmie da się zobaczyć ślady lawy?
Tak. Najbardziej widoczne są ślady w rejonie Todoque, Los Campitos i La Laguny, a także w pobliżu nowej delty lawowej w gminie Tazacorte. Przy wizycie trzymaj się wyznaczonych dróg.
Jak długo trwała erupcja?
Erupcja trwała 85 dni, od 19 września do 13 grudnia 2021 roku. Władze ogłosiły jej koniec 25 grudnia 2021 roku.
Ile dni potrzeba na szlak GR 130?
Minimalny czas przejścia to siedem dni. Warto zarezerwować kilka dni zapasu, bo trasa prowadzi po stromych ścieżkach.
Czy trzeba się obawiać gazów wulkanicznych?
Podczas erupcji władze zalecały zamykanie okien i pozostawanie w domach. Przed wyjazdem sprawdź aktualne komunikaty na oficjalnej stronie wyspy.
Jak dojechać z lotniska do centrum?
Na lotnisku La Palma działają taksówki i wypożyczalnie samochodów. Aktualne połączenia sprawdź na stronie lotniska.